153 Октагональные основания куполов использованы, например, в стамбульских мечетях Нишанчи Мехмед-паша (1584–1588), Себсафа Хатун (1787), диярба-кырских Бехрам-паша (1572), Мелек Ахмед-паша (1591), Карамейдан в Урфе (1731), Шериф Халиль-паша в болгарском Шумене (1745), в медресе стамбульского куллие Амджазаде Хусейн-паша, мавзолее Мехмеда III возле Айя-Софии, библиотеке Ахмеда III, Багдадском и Ереванском павильонах во дворце Топкапы, Махмуда II на Диван-Йолу; подробнее см.: Kuran. ОА. Р. 341–343; Önkal Н. Osmanli Hanedan Türbeleri. Ankara, 1992. S. 164–170; Raby J. Diyarbakir: a rival to İznik. A sixteenth-century tile industry in Eastern Anatolia // Istanbuler Mitteilungen. 1977–1978. Vol. 27. P. 429–459; Gruber S.D. Selected Muslim Historic Monuments and Sites in Bulgaria. Syracuse, 2010. P. 58–59.
154 Мечеть Казаскер Иваз-эфенди формально должна рассматриваться как произведение «мастерской Синана», но приписывается его преемнику Давуду-аге, построившему и Черрах Мехмед-паша-джами; ее план копирует Соколлу Мехмед-паша-джами, но дополнен развитым михрабным айваном с полукупольным завершением; подробнее см.: Kuban. ОА. Р. 384; Freely J. Op. cit. Р. 319–320, 322–324; Sav M. Tarihsel Süreçte Istanbul/Ayvansaray’daki Toklu İbrahim Dede Mescidi //Vakıflar Dergisi. 2011. № 36. S.101–120; Sav M., Kara Ö.F. Ayvansaray’daki İvaz Efendi Camisi’nde Yürütülen Son Restorasyon Çalışmaları // Vakfi Restorasyon Yilliği. 2016. № 12. S. 26–41.
155 http://www.restoraturk.com/index.php/ mimarlik/279-atasehir-mimar-sinan-ca-mii (пров. 13.07.2020); см. также: BatumanB. Architectural mimicry… P. 321–322; Dural M. Çağdaş Cami Mimarisinde Kubbe Öğesinin Algisal Etkisinin Mimari Eğitim Seviyesine Göre Farklilaşmasi. İstanbul, 2017. S. 39.
«Наследники Синана»: культовая архитектура XVII – начала XVIII в
1 Подробнее см.: Findley C.V. Political culture and the great households // CHT. Vol. 3. P. 65–66; Griswold W.J. The Great Anatolian Rebellion, 1000–1020/1591-1611. Ann Arbor, 1983; Özel О. The Reign of Violence: The Celalis c. 1550–1700 // The Ottoman World. L., 2011. P. 184–202.
2 Подробнее см.: Abu-Husayn A. Provincial Leaderships in Syria, 1575–1650. Beirut, 1985. P. 37–66,129–152; Faroqhi S. Political Activity among Ottoman Taxpayers and the Problem of Sultanic Legitimation, 1570–1650 // Journal of the Economic and Social History of the Orient. 1992. Vol. 35. P. 1–39; Masters B. Semi-autonomous forces in the Arab provinces // CHT. Vol. 3. The Later Ottoman Empire, 1603–1839. N.Y, 2003. P. 186–206.
3 Cm.: Keating M. Feminine Roles in the Ottoman Empire: The Significance of Women during the Sultanate of Women Period. New Jersey, 2007; Garbol P.S. The Women’s Sultanate: A Suspense Novel of Oriental Intrigue and Occidental Sensuality. Bloomington, 2009.
4 Cm.: Brentjes S. Courtly Patronage of the Ancient Sciences in Post-Classical Islamic Societies // Al-Qantara. 2008. Vol. 29. № 2. P. 403–436; Topçu S.M. Gücün Mimariye Yansıması: Köprülüler. Ankara, 2015; CalisirM.F. A Virtuous Grand Vizier: Politics and Patronage in the Ottoman Empire during the Grand Vizierate of Fazil Ahmed Pasha (1661–1676). W., 2016. P. 34, 133–150.
5 Ср., например: Artan T. Art and Architecture // CHT. Vol. 3. P. 461; Nayır Z. Osmanh Mimarlığında Sultan Ahmet Külliyesi ve Sonrası (1609–1690). İstanbul, 1975. S. 175–178; Yücel E. Amcazâde Hüseyin Paşa Külliyesi (Saraçhanebaşı) // Arkitekt. 1966. № 324. S. 181–187.
6 Например, сообщается, что в одном только сирийском Идлибе Кёпрюлю Мехмед-паша основал большое куллие, шесть мечетей и семь учебных заведений; см.: Topçu S.M. Suriye’nin İdlip İline Bağlı Cisr-i Şuğur Kasabası’ndaki Köprülü Mehmed Paşa’nın Vakıf Eserleri // Bilig. 2012. № 60. S. 237–256.
7 Cm.: Aslanapa O. Osmanh Devri Mimarisi. İstanbul, 1986. S. 356–357; Paksoy M. Safranbolu Köprülü Mehmet Paşa Külliyesi. Ankara, 2013; Fındık N.Ö. Hekimhan Köprülü Mehmed Paşa Camii // Vakıflar Dergisi. 2013. № 39. S. 89-101; Baş Y. Hekimhan Köprülü Mehmed Paşa Külliyesi // Turkish Studies. 2016. Vol. 11/16. P. 13–40; Чепильченко Е.И. Везират Кёпрюлю (1656–1718) в истории Османской империи // Азия и Африка: наследие и современность. Материалы XXIX Международного конгресса по источниковедению и историографии стран Азии и Африки. СПб., 2017. T. 1. С. 99–100; Gökbilgin T. Köprülüler. Istanbul, 1955. О провинциальном зодчестве по частному заказу подробнее см.: СНТ. Vol. 3. Р. 461–464; Kuban. ОА. Р. 381–406.
8 См.: Bulut L. İzmir Camilerinde Alçı Süsleme // Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Dergisi. 1996. № 7. S. 1–9; Aktepe M. İzmir Yazıları (Camiler, Hanlar, Medreseler, Sebiller). İzmir. 2013.