Читаем История Византийской империи. Становление полностью

История Византийской империи. Становление

7 Constantini de Cerimoniis. P. 503.10: Καθώς το παλαιόν έκράτει τοις βασιλεΰσιν εσός εξερχόµενου του βασιλέως επί φοσσάτου τον πραιπόσιτον παρεαν την εαυτού αρχής έπικράτειαν, και τω µαγίστρω και τω έπάρχω την της πολιτείας και του κοινού την διοίκησιν. Приведенное место служит превосходным комментарием известия Начальной Русской летописи под 6374 г. «Цесарю же отшедшю на Огаряны (Орифонта в Константине граде остави)… весть епарх посла к нему, яко Русь идет на Царьгород». Тогдашний епарх Никита Орифа, хорошо известный в Византийской летописи, был временным заместителем царя по случаю похода на агарян, в котором царь принял личное участие.

8 Ecloga. Lib. I–X. Basil. VII, 5: Ο έπαρχος τοις συγκλητικοις απρόσφο-ρος δικαστής άνευ διορισµού βασιλέως.

9 De Cerimoniis. P. 246, 6.

10 Ibid. P. 263.

11 Ibid. P. 264.

12 Theophanis chronogr. Ed. de Boor. P. 239, 8: Εξερχσµένου αυτού… καθηµένου εv τω όχήµατι ήρξαντο αυτόν υβρίξειν και λιθανίξειν…

13 Chron. paschale I. P. 588. Κυρος προεβλήαη έπαρχος πραιτωρίων και έπαρχος πόλεως, και προήει µεν ως έπαρχος πραιτωρίων εις την καρουχαν των έπαρχων άνεχώρει δε καθήµενος είς την καρουχαν του έπαρχου τής πόλεως έκράτησεν γαρ τας δύο αρχάς επί χρόνους τεσσάρας, διότι καθαρός ην πάνυ; ср.: С. 571, 5; Theoph. P. 239.

14 Cedreni. 1. С. 681–682.

15 Chron. paschale. P. 595–596; Theoph. P. 115, 10.

16 Theoph. P. 150, 2: Τον έπαρχον εν ταϊς συνάξεσι και εν ταΐς λιταΐς τότε έπενόησεν άκολουοεΐν ό βασιλεύς… και έγένετο είς εθος.

17 Ibid., 184.

18 Ibid., 230, 20: Και άγανακτήσας ό βασιλεύς κελεύει Μουσωνίω τω έπάρχω κρατήσαι τους τούτο ποιήσαντας, και έκολάσοησαν.

19 Chronic, paschale. P. 608, 3: ’Απολυόήναί τινας συσχεθέντας από του έπαρχου της πόλεως λιθοβόλους.

20 Ibid. P. 571, 5: Еκάη το πραιτώριον Μοναξίου έπαρχου πόλεως από του δήµου – δια την ενδειαν του άρτου και έσύρη ή καροδχα αυτού…

21 Nicole. Le Livre du prе́fet ou l’е́dit de l’empereur Lе́on le Sage sur les corporations de Constantinople. Genève, 1900. Mе́moires de l’Institut Genevois. T. XVIII; Gehrig. Das Zunftwesen Constantinopels im zehnten Jahrhundert. Hilderbrands. Jahrbücher für Nationalö-konomie. Band 38. 1909; Stöckle. Spätrömische und byzantinische Zünfte. Leipzig, 1911.

22 Этому вопросу посвящена глава в книге: Stöckle. S. 135. Zussammenhang der spätrömischen und byzantinischen Zünfte.

23 Theoph. Chronogr. Ed. de Boor. 232: ’Eθvoc ’Αβάρων εΐχον τάς κόµας οπισοεν µακράς πάνυ δεδεµένας πρανδίοις.

24 Ρ. 30, § 3: Πάσα η κοινότης του συστήµατος εν καιρώ αγοράς καταβαλλέσθω, καοώς ευπορεΐ τις. καί ούτως αναλόγως ττ) εκάστου καταβολή καί ή διανοµή παρά του έξάρχου γινέσθω. Эта же статья встречается в уставах других двух корпораций (VI, § 8 и IX, § 3). Дословный перевод этой статьи: «Вся община в ярмарочное время облагается сбором согласно имуществу каждого, и сообразно с внесенной каждым долей производится екзархом раздел» – не дает ясного смысла.

25 Stöckle. S. 27–28.

26 Ioannis Lydi, de magistratib. P. 200. Μάγκιπες οί του δηµώδους και άνδραποδώδους άρτου δηµιουργοί.

27 Basil. Й. VI. Tit. 4, 13: Πάντα τα εν Κωνσταντινουπόλει σωµατεία και οί πολϊται και οι από του δήµου παντός τω έπάρχω της πόλεως ύποκείσδωσαν.

28 Leonis et Constantini. Delectus legum. Бс. Migné. Patrol. gr. T. CXIII. Col. 465–468.

29 Chron. pasch. 589, 3; Theoph. Chronogr. P. 97, 13. Ed. de Boor.

30 Malalas. P. 361, 15; Chron. pasch., Theophanes, Cedrenus. 1. 598, 22.

31 A. Marcellini. Lib. XIV. 1, 9. Ed. Teubneriana.

32 Cedreni. 1. P. 648, 16: ’ωχετο τοίνυν συν τούτοις και ό εκ των φώτων των κατά τας εσπέρας λαµπτήρων επικαλούµενος οίκος, εν ώ αί περιουσίαι των εµπορευοµένων τα τε σηρικά και πολυτελή και χρυσόπαστα.

33 Codinus, de Signis. P. 36, 16: ‘Ο δε Ζεύξιππος το λουτρόν υπό Σεβήρου κατεσκευάσδη και εστοιχειώοη µετά κανδήλας απτεσοαι υαλίνης, το δε ύδωρ ζέειν σφοδρώς καί τον αέρα του λουτρού’ αλόγιστοι δε τίνες έλαόντες τοδτο κατέστρεψαν.

34 De Cerimoniis. 499, 10.

35 De Cerim. 505, 5: ∆ίκην νυµφικών παστάδων.

36 О нем: Mordtmann. Esquisse topographique. P. 68; Woodward. Some notes on the Monument of Porphyries//The annual of the British School at Athenes. N XVII. Session 1910–1911.

37 Getica. Ed. Mommsen, Monumenta Germaniae. V. 1. P. 95. C. CXXVIII.

Глава IX

1 Mansi. Concilia. VI. Col. 563.

2 Mansi. Concilia. VI. Col. 147; Hefele. II. 421–423.

3 Mansi. Sacrorum conciliorum nova collectio. VII. Col. 116.

4 Mansi. VII. 148–155.

5 Odobesco. Le tresor de Petrossa. I. Paris, 1900. P. 160, 493.

6 Специальная монография: Mortroye. Gensric. La conquête vandale en Afrique. Paris, 1907; Diehl. L’Afrique Byzantine. Paris, 1896.

Глава X

1 Παπαρρηγοπουλου. ‘Ιστορία του Ελληνικού εονους. II. 483, 484.

2 Ibid. II. 579.

3 Ibid. II 607.