Авантуры Вырвіча, Лёдніка і Чорнай Меланхоліі

Публіка патроху разыходзілася, як госці, якіх зазвалі на пірог з тухлай зайчацінай. Нябожчыка ўжо вынеслі. Месмер урачыста стаяў пад разлапістым дрэўцам, да яго ніхто не падыходзіў. Ясна было, што ніякага запрашэння да каралеўскіх двароў не дачакаецца. Бутрым на хаду адрывіста паабяцаў пану ў серабрыстым камзоле даслаць свой даклад пра ўбачанае сёння, а сам шыбаваў за зграбнай фігуркай пані ў смарагдавай мантыльі, якая знікала за дзвярыма... Шыбаваў з такой фізіяноміяй, што сустрэчныя за лепшае лічылі да Чорнага Доктара з пытаннямі не лезці. Пранціш з Карусём ледзь паспявалі следам. Лёднік паспешліва накінуў футра, якое падаў лёкай, і — бягом да экіпажаў...

На вуліцы ўжо згушчаўся змрок, але ля дома з жоўтым пляскатым фасадам гарэлі ліхтары — вартавалі ўваход, абкружалі ўвесь пляц прывідным карагодам. Адна за адной ад’язджалі карэты. Зразумела, пад пільным наглядам назіральнікаў у мундзірах і без. Старонніх людзей, мінакоў, жабракоў, усюдыісных хлапчукоў — ні блізка. Толькі з катамі ды варонамі віжы рады не далі — тыя, сапраўдныя гаспадары горада, як шасталі па кутах ды дахах, так і працягвалі шастаць.

Чорная Меланхолія, відаць, чакала візіту, таму не зрабіла нічога, каб перашкодзіць Чорнаму Доктару і пану Вырвічу ўлезці ў яе карэту. Наадварот — зняла маску і шырока ўсміхнулася. Каруся паставілі сачыць, каб ніхто не падслухваў — і лёкай Меланхоліі разам з рамізнікам былі адагнаныя на надежную адлегласць, на якой яны пакрыўджана запівалі рэтырацыю з біклажкі.

Бутрым не траціў час на дыпламатычныя перамовы.

— Твая праца? Сляды ад курарэ я ўжо бачыў у сваёй практыцы. І след ад уколу на целе нябожчыка знайшоў.

— Ай, пан Лёднік, ну што вы пра мяне такога кепскага меркавання? Калі хтось побач выпадкова памірае — няўжо абавязкова я, слабая жанчына, датычная?

З вуліцы даносілася насмешлівае крумканне рыжскага варання. За каўнер запаўзаў зімовы холад.

— Не церушы мякіну. Ты прымудрылася пазбавіць мяне апошняга, чаго, я лічыў, нікому не адабраць, — прафесійнай годнасці. Змусіла зманіць. Схаваць забойства.

Баўтрамея аж калаціла ад гневу. Усмешка Меланхоліі не прыгасла.

— Доктар, а хіба ты зманіў? Сфармуляваў бездакорна, як адвакат у судзе. Барон дэ Вард сапраўды загінуў ад свайго ладу жыцця. Самага гнюснага ладу, пра што ты, напэўна, ведаеш.

Пранціш не вытрымаў:

— Калі ж ты ад нас адчэпішся, чума? Нашто табе быў патрэбны менавіта Бутрым?

Меланхолія загадкава бліснула вачыма з сіняга венецыянскага шкла.

— Ну дзе ж яшчэ я знайшла б доктара з рэпутацыяй чалавека, які ніколі не маніць і які дзеля сяброў гатовы на любыя ахвяры?

Вырвіч ледзь стрымліваўся ад таго, каб сціснуць белую тонкую шыю, абвітую расою перлінаў.

— Можа, скажаш яшчэ, што дэ Вард з’явіўся тут выпадкова? Ты думаеш, у мяне мазгі намагніціліся i я тваёй подласці не ўбачу?

Дзеўка манерна ўздыхнула.

— Ах, ад вас, пан Вырвіч, нічога не схаваецца. Але што ж мне было рабіць, беднай самотнай паненцы, калі такі аб’ект цяжкі патрапіўся?

Прастагнала з сапраўдным шкадаваннем.

— Заказ важнецкі. А да барона дэ Варда не дабрацца ніяк. Старшыня таемнага таварыства, здольны шантажаваць усіх манархаў і ўплывовых людзей Еўропы, сам заказы на забойствы бярэ... Асцярожны, падла... Месмер ужо як яго заманьваў на свае сеансы... А вось як барон пачуў, што ў якасці эксперта будзе доктар Баўтрамей Лёднік, адразу зацікавіўся.

— Дык ты на жыўца лавіла? — абурыўся Вырвіч. — Доктар у цябе ў якасці прынады быў? Ты ведаеш, што яго слугі дэ Варда сёння ледзь не забілі?

— Доктару нічога не пагражала, я за ім прыглядала — бо слова дала... — перасмыкнула плячыма ў серабрыстым футры Меланхолія. — Я ва ўсялякім разе прыбрала б дэ Варда і ягоных пасланцаў раней, чым ён нашкодзіў бы доктару. Урэшце, усё ж да лепшага...

Дзеўка абвяла вачыма суразмоўцаў, шчыра не разумеючы іх прэтэнзій.

— Пан Вырвіч жывы-здаровы i на волі, пан Лёднік — жывы-здаровы, у адрозненне ад таго, хто паляваў на яго...

— Дык гэта дэ Вард пагражаў жыццю пана Жылібера? — сціснуў кулакі Лёднік. — Выконвай свае абяцанне — расказвай падрабязнасці!

Дзеўка, аднак, не спяшалася, пэўна, яе забаўляла нецярплівасць апанентаў. Узяла з кута карэты белы куфэрачак, адтуль — пакецік, з пакеціка — зацукраваную вішаньку... Кінула яе ў раток — быццам выдраным вокам ласавалася. Пажавала, праглынула... Другую вішаньку ўзяла... Смех, каму няймецца, а каму баліць — i за гарачы камень бярэцца.

— Твой французскі навуковы сябар, доктар, надта даверлівы. Увесь час запрашае да сябе падазроных гасцей, — у рот адправілася яшчэ адна цукровая вішанька. — Вось і зараз у яго жыве нейкі хімік-рэспубліканец, прыехаў з Францыі, ратуючыся ад Бастыліі. Шэвалье дэ Берлюк. Сардэчны кумпан Жыліберыхі. Дзесьці праз тры дні па распараджэнні дэ Варда шэвалье дэ Берлюку даставяць сімпатычныя кропелькі, якія ён скарыстае, і застанецца яму суцяшаць сімпатычную ўдавіцу...

— Ах ты мярзотніца! Чаму раней не сказала? Можам жа не паспець папярэдзіць!

Бутрым павярнуўся разгублена да Пранціша.

— Што рабщь?

Той прыкінуў: