Авантуры Пранціша Вырвіча, маршалка менскага

— Так, хлопец, у доме, дзе мы знялі пакоі, на першым паверсе — швейная майстэрня. Я пазнаёмілася з гаспадыняй, някепская цётка, гаваркая. Фрау Марта Герлавіц. Пасылай да яе заказ, а мы прасочым, каб ты атрымаў менавіта тое, што трэба.

Грукат дзвярных засоваў засведчыў, што спатканне закончанае. Абед, прынесены на чацвярых, між іншым, астыў некрануты. Пранціш ухапіў хаця б булку з каўбаскаю, чаго дабру прападаць. Правіла падарожнага: ёсць магчымасць выспацца — спі, ёсць шанец паесці — еш, не грэбуй.

Лёднік і Меланхолія, далёкія ад жыццёвай мудрасці, пайшлі нашча. А вось Карусь, зноў у ланцугах, таксама сунуў у кішэню чым перакусіць. Яму ж яшчэ працаваць сёння да змяркання.

Вырвіч адшкадаваў сяржанту і ахоўнікам жменьку манетаў, каб турэмшчыкі не злаваліся на доўгае гасцяванне. А Меланхолія што ўтварыла: на развітанне як кінецца ў ногі «дарагому братку», як заные пра разбітае сэрца радні! Тады на шыі «браткі» павісла... Карусь напачатку аж разгубіўся.

Потым кіўнуў сур’ёзна:

— Дзякую за ўсё.

Ужо калі конна заязджалі ў горад, Лёднік ціха прамовіў жоначцы:

— Нашто было рызыкаваць? Не дай гасподзь, згледзяць, што ты замок на ланцугах Карусёвых папсула.

Вось яно што Чума прымудрыла!

Меланхолія толькі зубкі бялюткія паказала:

— Не хвалюйся, Бутрым, не згледзяць. Выпадкова тую хібу не знойдзеш, а вось зняць гэтыя ланцугі цяпер можна без ключа. Я шапнула Карусю, як менавіта. А то раззлуе яшчэ начальства, перастануць жалеззе з яго здымаць... I будзе замінішча.

Гэх, трэба было Пранцішу пазаймацца з хлапцом навукаю, як замкі шпількаю ці сагнутым цвіком нат у цемры адчыняць — Лёднік у свой час шкаляра Вырвіча такому майстэрству навучыў. У Слуцкім замку, калі давялося вызваляць з палону Саламею Рэніч. Не раз пасля тая навука Вырвічу прыдалася, хоць носам тады круціў: ці ж шляхецкая гэта справа, ці не ганьба — з жалеззем поркацца?

А тым больш з голкаю. Згодна са Статутам Вялікага Княства Літоўскага, шляхціц, які шыццём зарабляе, звання свайго пазбаўлены мусіць быць.

Не, нават шляхціц мусіў умець сам і мундзір зашыць, і падпругу паправіць, калі парвецца — падчас вайны не заўсёды побач акажацца слуга. Але маршалак менскі справядліва лічыў, што з шыццём «Скаральніка аблокаў» і без ягонай шляхецкай дапамогі справяцца.

Так што наступныя пяць дзён Пранціш намагаўся болей часу правесці ў якой карчомцы, піва пацягваючы. Бо іхнія здымныя пакоі і ўдзень, і ўначы, i нат у святую нядзельку былі занятыя шыццём.

Калі Ясючок пачаў пішчаць пра бяду на галовы тых, кто у нядзелю працуе — у пячонцы голкі прарастуць, — Лёднік нагадаў прыпавесць біблейскую пра любімую авечку, якую гаспадар дастаў з калодзежа ў суботу, калі ў юдэяў забароненая ўсялякая праца. Бо не чалавек для суботы, а субота для чалавека — так Госпад сказаў. I цяпер Госпад бачыць, што працай вартага чалавека ратуюць. Ясючок падумаў і ўзяўся за іголку.

Гальшка адсачыла, калі фрау Герлавіц даставілі замову з фартэцыі. Худая высокая жанчына з трохі конскім тварам доўга хвалілася выгаднай здзелкай пастаяльцу з Уроцлава Гальяшу, ветламу, вясёламу юнаку, які шчыра цікавіўся кравецкай справаю, бо збіраўся на радзіме адкрыць крамку тканінаў. Фрау дужа хацела дагадзіць заказчыку, пану інжынеру фартэцыі, які, кажуць, малады i гожы, а галоўнае, добры. Заступаецца за рабочых. Жаніха адной са швачак абараніў: той цэбар з вапнавай рошчынай перакуліў, дык наглядчык хацеў шкодніка галавой у тую рошчыну апусціць... А пан інжынер не даў, хоць сам у ланцугах ходзіць, дэзерцір ён. А як не паспрабаваць уцячы, калі герцаг Абервальтэрс без посвісту шпіцрутэнаў над спінамі жаўнераў ранішнюю каву піць не сядае — з гаўбца ягонага палаца як на далані пляц казарменны.

Фрау Герлавіц нават раілася з мілым Гальяшам, якую тканіну выбраць для балдахіна на ложак пана інжынера. Заказчык прасіў пашыць не з аксаміту, а з шоўку, каб клапы не разводзіліся, і сціплага колеру. Гальяш параіў трывалы юлёвы шоўк. Яго, на шчасце, у майстэрні было шмат. Бо гарадок маленькі, не тое каб выбар тканінаў уражваў.

Зразумела, пацвярджала правільнасць выбару тое, што ў гэты ж дзень шыракаплечы чарнявы слуга нейкіх праезжых паноў закупіў два скруткі таго ж самага юлёвага шоўку.

Так што праца віхурылася і на першым паверсе, у швейнай майстэрні, і на другім, у здымных пакоях. Змоўшчыкам належала скончыць усё не пазней за швачак. Лёднік, успомніўшы дзяцінства, праведзенае ў гарбарнай майстэрні бацькі, ладзіў з рамянёў мацаванні... «Скаральнік аблокаў» атрымліваўся дакладна такі, як у Слонімскім палацы.